Fiscaal strafrecht ligt op de grens van twee stelsels. Dezelfde gedraging kan leiden tot een bestuurlijke vergrijpboete of tot strafrechtelijke vervolging. Welke route wordt gekozen, wordt afgestemd in overleg tussen Belastingdienst, FIOD en het Openbaar Ministerie.
Voor de betrokkene is dat verschil groot. Een boete raakt het vermogen; een strafzaak raakt daarnaast de justitiële documentatie en kan tot een vrijheidsstraf leiden.
Het una via-beginsel
Voor hetzelfde feit kan niet zowel een vergrijpboete worden opgelegd als strafrechtelijk worden vervolgd. Zodra een van beide routes is ingeslagen, sluit dat de andere in beginsel uit. In de praktijk komt het erop aan hoe het feit is afgebakend.
FIOD-onderzoek
Een onderzoek begint vaak met een doorzoeking of met een uitnodiging voor een verhoor. Vanaf dat moment geldt de positie van verdachte, met zwijgrecht en recht op bijstand. Materiaal dat eerder in de fiscale controle is verstrekt, kan wel in het strafdossier terechtkomen; de scheidslijn tussen controle en opsporing is daarom een terugkerend geschilpunt.
Bij cryptovermogen groeit het aantal zaken. Met de aankomende internationale gegevensuitwisseling over cryptotransacties krijgt de Belastingdienst zicht op posities die eerder buiten beeld bleven.
Kort samengevat
- Bij een FIOD-verhoor geldt zwijgrecht; een advocaat kan daarbij aanwezig zijn.
- Voor hetzelfde feit geldt of een boete of een strafzaak, niet allebei.
- Vrijwillige verbetering van een aangifte kan de positie beïnvloeden, maar niet in elke fase.
Kantoren met dit werkterrein
De volgende kantoren uit de gids voeren een praktijk op dit gebied.
HuygenLammers Advocaten
Nichekantoor in Amsterdam voor fiscaal recht en fiscaal strafrecht, opgezet rond twee gespecialiseerde advocaten.
Artikelen over dit onderwerp
-
28 juli 2026 · Fiscaal recht
Vergrijpboete of verzuimboete: het verschil zit in de bewijslast
Een boete van de Belastingdienst kan uit twee verschillende stelsels komen. Dat onderscheid bepaalt wie wat moet bewijzen en hoe hoog het bedrag uitvalt.
Begrippen bij dit onderwerp
- FIOD
Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst, de opsporingsdienst van de Belastingdienst. - Una via
Beginsel dat een feit of bestuurlijk wordt beboet of strafrechtelijk wordt vervolgd, maar niet allebei. - Vergrijpboete
Fiscale boete bij opzet of grove schuld, uitgedrukt in een percentage van de nagevorderde belasting. - Inkeer
Vrijwillige verbetering van een onjuiste of onvolledige aangifte voordat de Belastingdienst de onjuistheid op het spoor is.