Wie een advocaat nodig heeft maar de kosten niet kan dragen, kan een toevoeging aanvragen. De normbedragen voor 2026 staan vast en het peiljaar is 2024.
Gefinancierde rechtsbijstand is in Nederland geregeld via de Raad voor Rechtsbijstand. De advocaat vraagt een toevoeging aan, de overheid betaalt het grootste deel van de kosten en de rechtzoekende betaalt een eigen bijdrage. In het spraakgebruik heet dat pro deo, al dekt die term de lading niet: er blijft een eigen bijdrage over, en die loopt op met het inkomen.
Het peiljaar ligt twee jaar terug
De beoordeling gebeurt op basis van het fiscaal jaarinkomen in het peiljaar. Voor aanvragen in 2026 is dat het inkomen over 2024. Dat is een bewuste keuze van de wetgever, omdat die gegevens definitief vaststaan bij de Belastingdienst, maar het levert wel een probleem op voor wie recent is teruggevallen in inkomen.
Voor die situatie bestaat peiljaarverlegging. Wie in het lopende jaar aanzienlijk minder verdient dan in het peiljaar, kan verzoeken om het huidige jaar als maatstaf te nemen. Dat verzoek loopt via de Raad voor Rechtsbijstand en wordt achteraf gecontroleerd aan de hand van de definitieve aanslag.
Inkomensgrenzen en vermogen
Voor 2026 ligt de bovengrens voor een alleenstaande op een fiscaal jaarinkomen van 35.400 euro. Voor gehuwden, samenwonenden en eenoudergezinnen ligt die grens op 50.000 euro. Boven die bedragen bestaat geen recht op een toevoeging, ongeacht de aard van de zaak.
Daarnaast geldt een vermogenstoets. Bij een box 3-vermogen boven 36.952 euro per persoon in het peiljaar wordt de aanvraag afgewezen. Die toets verrast met enige regelmaat: overwaarde op de eigen woning telt niet mee, spaargeld wel.
Wat de eigen bijdrage kost
De eigen bijdrage is gestaffeld. Voor een alleenstaande met een inkomen tot 25.200 euro bedraagt die 257 euro. Daarboven loopt het op via 475 euro, 678 euro en 882 euro tot 1.084 euro in de hoogste schijf, die eindigt bij 35.400 euro. Voor gehuwden en samenwonenden gelden hogere inkomensgrenzen per schijf, met vergelijkbare bedragen.
Wie eerst langsgaat bij het Juridisch Loket en daar een diagnosedocument krijgt, betaalt 69 euro minder. Die korting wordt automatisch verwerkt zodra de doorverwijzing in de aanvraag zit.
Naast de eigen bijdrage komt in gerechtelijke procedures nog het griffierecht. Ook daarvoor geldt een verlaagd tarief bij een toevoeging.
Niet elk kantoor doet toevoegingszaken
De vergoeding die de overheid per zaak betaalt, is gebaseerd op een forfaitair aantal punten. Voor kantoren met hoge overhead is dat niet rendabel, en een deel van de advocatuur neemt daarom geen toevoegingszaken aan. Dat geldt vooral in het zakelijke segment.
Voor rechtzoekenden betekent dat een extra vraag bij de eerste telefonische kennismaking: behandelt dit kantoor zaken op toevoeging. Kantoren die dat doen, vermelden het meestal expliciet op de eigen website. Advocatenkantoor Appelman in Alkmaar is daar een voorbeeld van.
Terugvordering achteraf
Een toevoeging is voorwaardelijk. Levert de zaak een financieel resultaat op boven de helft van het heffingsvrij vermogen, dan kan de Raad voor Rechtsbijstand de toevoeging alsnog intrekken. Dat speelt in de praktijk vooral bij echtscheidingen waarin overwaarde of een erfenis wordt verdeeld.
Het is verstandig om die mogelijkheid vooraf te bespreken, zodat de uitkomst van de zaak niet achteraf tot een onverwachte rekening leidt.
Begrippen bij dit onderwerp
- Toevoeging
Besluit van de Raad voor Rechtsbijstand waarmee de overheid het grootste deel van de kosten van een advocaat betaalt. - Eigen bijdrage
Deel van de kosten van gefinancierde rechtsbijstand dat de rechtzoekende zelf betaalt.
Kantoren op dit terrein
Advocatenkantoor Appelman
Breed algemeen kantoor in Alkmaar dat particulieren en kleine ondernemers uit de regio bijstaat, met gefinancierde rechtsbijstand als vast onderdeel van de praktijk.
Verder lezen in de gids
Andere artikelen
-
28 juli 2026 · Fiscaal recht
Vergrijpboete of verzuimboete: het verschil zit in de bewijslast
Een boete van de Belastingdienst kan uit twee verschillende stelsels komen. Dat onderscheid bepaalt wie wat moet bewijzen en hoe hoog het bedrag uitvalt.
-
14 juli 2026 · Arbeidsrecht
Vaststellingsovereenkomst bij ontslag: waar het misgaat met de bedenktijd
De meeste dienstverbanden eindigen met wederzijds goedvinden. De wettelijke bedenktijd van veertien dagen wordt daarbij regelmatig verkeerd toegepast.
-
30 juni 2026 · Huurrecht
Twee jaar Wet betaalbare huur: puntentelling, handhaving en de praktijk
Sinds 1 juli 2024 valt ook het middensegment onder huurprijsregulering. Twee jaar later is duidelijk waar de wet ingrijpt en waar de handhaving achterblijft.